امروز   جمعه ۱۳۹۶/۹/۳ - ۲۰:۱۱
هنگامى که جبرئیل بالاى سر و میکائیل پایین پاى على (ع) نشسته بودند جبرئیل مى گفت : (به به آفرین بر تو اى على ! خداوند بواسطه تو بر فرشتگان مباهات مى کند).

لیله المبیت

کد خبر :   12319 ۱۳۹۴/۱۱/۰۴ بازدید :   55

یکی از وقایع مهم تاریخ اسلام هجرت پیامبراکرم (ص) از مکه به مدینه در شب اول ربیع الاول می باشد .در این هجرت علی علیه السلام نقش بسیار مهمی را ایفا کردند که در مطلب پیش رو به اشاره قرآن کریم به این شب بزرگ می پردازیم.

وَ مِنَ النَّاسِ مَن یَشرِى نَفْسهُ ابْتِغَاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ رَءُوف بِالْعِبَادِ(۲۰۷ بقره)

ترجمه : بعضى از مردم (با ایمان و فداکار، همچون على (علیه السلام ) در لیله المبیت به هنگام خفتن در جایگاه پیغمبر (صلى الله علیه و آله و سلم )، جان خود را به خاطر خشنودى خدا مى فروشند، و خداوند نسبت به بندگان مهربان است .(۲۰۷ بقره)

مفسر معروف اهل تسنن ((ثعلبى )) مى گوید: هنگامى که پیغمبر اسلام تصمیم گرفت مهاجرت کند براى اداى دینهاى خود و تحویل دادن امانتهائى که نزد او بود على (علیه السلام ) را به جاى خویش قرار داد و شب هنگام که مى خواست به سوى غار ((ثور)) برود و مشرکان اطراف خانه او را براى حمله به او محاصره کرده بودند دستور داد على (علیه السلام ) در بستر او بخوابد و پارچه سبز رنگى (برد حضرمى ) که مخصوص ‍ خود پیغمبر بود روى خود بکشد در این هنگام خداوند به((جبرئیل )) و ((میکائیل )) وحى فرستاد که من بین شما برادرى ایجاد کردم و عمر یکى از شما را طولانی تر قرار دادم کدام یک از شما حاضر است ایثار به نفس کند و زندگى دیگرى را بر خود مقدم دارد هیچکدام حاضر نشدند.به آنها وحى شد اکنون على (علیه السلام ) در بستر پیغمبر خوابیده و آماده شده جان خویش را فداى او سازد به زمین بروید و حافظ و نگهبان او باشید.

هنگامى که جبرئیل بالاى سر و میکائیل پایین پاى على (علیه السلام ) نشسته بودند جبرئیل مى گفت : ((به به آفرین بر تو اى على ! خداوند بواسطه تو بر فرشتگان مباهات مى کند)).در این هنگام آیه فوق نازل گردید و به همین دلیل آن شب تاریخى به نام ((لیله المبیت )) نامیده شده است .

ابن عباس مى گوید این آیه هنگامى که پیغمبر از مشرکان کناره گرفته بود و با ابو بکر به سوى غار مى رفت درباره على (علیه السلام ) که در بستر پیغمبر خوابیده بود نازل شد.

((ابو جعفر اسکافى )) مى گوید: (همانطور که ابن ابى الحدید در شرح نهج البلاغه جلد ۳ صفحه ۲۷۰ ذکر کرده است ) جریان خوابیدن على (علیه السلام ) در بستر پیغمبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) به تواتر ثابت شده و غیر از کسانى که مسلمان نیستند و افراد سبک مغز آن را انکار نمى کنند در جلد دوم ((الغدیر)) ذیل آیه مورد بحث (صفحه ۴۸ به بعد) مى نویسد: ((غزالى )) در کتاب احیاء العلوم جلد سوم صفحه ۲۳۸ و گنجى در کتاب ((کفایه الطالب )) صفحه ۱۱۴ و ((صفورى )) در((نزهه المجالس )) جلد دوم صفحه ۲۰۹ و ابن ((صباغ مالکى )) در کتاب ((الفصول المهمه )) صفحه ۳۳، ((سبط ابن جوزى حنفى )) در ((تذکره الخواص )) صفحه ۲۱ ((شبلنجى )) در ((نور الابصار)) صفحه ۸۶ و احمد در ((مسند)) جلد یک صفحه ۳۴۸ و((تاریخ طبرى )) جلد دوم صفحه ۹۹ تا ۱۰۱ و ((ابن هشام )) در ((سیره )) جلد دوم صفحه ۲۹۱ و ((حلبى )) در ((سیره )) خود و ((تاریخ یعقوبى )) جلد دوم صفحه ۲۹ جریان ((لیله المبیت )) را نقل کرده اند.

فداکارى بزرگ در شب تاریخى هجرت

گرچه آیه فوق همانطور که در شان نزول آن ذکر شد، مربوط به ماجراى هجرت پیغمبر اکرم (صلى الله علیه و آله و سلم ) و فداکارى على (علیه السلام ) و خوابیدن او در بستر آن حضرت نازل شده ، ولى همچون سایر آیات قرآن ، مفهوم و محتواى کلى و عمومى داردو در واقع نقطه مقابل چیزى است که در آیات قبل در مورد منافقان وارد شده بود. مى فرماید: ((از میان مردم کسانى هستند که جان خود را در برابر خشنودى خدا مى فروشند، و خداوند نسبت به بندگانش مهربان است ))(و من الناس من یشرى نفسه ابتغاء مرضات الله و الله رؤ ف بالعباد).

آن گروه مردمى خودخواه و خودپسند و لجوج و معاند بودند که از راه نفاق در بین مردم آبروئى کسب مى کردند، و در ظاهر خود را مؤ من و خیرخواه نشان مى دادند، اما کردارشان پرده از روى گفتارشان بر مى داشت چرا که جز فساد در زمین و نابود کردن حرث و نسل کار دیگرى نداشتند ولى این گروه تنها با خدا معامله مى کنند و هر چه دارند حتى جان خود را به او مى فروشند و جز رضا و خشنودى او چیزى خریدار نیستندو با فداکارى و ایثار آنهاست که امر دین و دنیا اصلاح و حق زنده و پایدار مى شود و زندگى انسان گوارا و درخت اسلام بارور مى گردد.

جمله ((و الله رؤ ف بالعباد)) که در حقیقت نقطه مقابل چیزى است که در آیات قبل درباره منافقان مفسد فى الارض آمده بود ((فحسبه جهنم و لبئس المهاد)) ممکن است اشاره به این باشد که خداوند در عین اینکه بخشنده جان به انسان است همان را خریدارى مى کند و بالاترین بها را که همان خشنودى خویش ‍ است به انسان مى پردازد.

قابل توجه اینکه فروشنده ((انسان )) و خریدار خدا و متاع ((جان )) و بهاى معامله خشنودى ذات پاک اوست .

در حالى که در موارد دیگرى بهاى اینگونه معاملات را بهشت جاویدان و نجات از دوزخ ذکر کرده است مثلا مى فرماید: ان الله اشترى من المؤ منین انفسهم و اموالهم بان لهم الجنه یقاتلون فى سبیل الله فیقتلون و یقتلون ، ((خدا از مومنان جانها و مالهایشان را خریدارى مى کند که بهشت از آن آنها باشد، در راه خدا پیکار مى کنند مى کشند و کشته مى شوند))و شاید به همین جهت است که آیه مورد بحث با کلمه من تبعیضیه (و من الناس ) شروع شده یعنى تنها بعضى از مردم هستند که قادرند به این کار فوق العاده دست زنند، و تنها بهائى را که براى ایثار جان طالب باشند، همان خشنودى خدا بوده باشد، ولى در آیه ۱۱۱ سوره توبه که در بالا آوردیم همه مومنان به معامله با خدا، در برابر بهشت جاویدان دعوت شده اند.

این احتمال نیز در تفسیر جمله ((و الله رؤ ف بالعباد)) و تناسب آن با آغاز آیه وجود دارد که مى خواهد این حقیقت را روشن سازد که وجود این چنین افراد وفادار و ایثارگر در میان مردم ، از رافت و مهربانى خدا نسبت به بندگانش سرچشمه گرفته ، زیرا اگر چنین انسانهاى از خود گذشته در جوامع انسانى وجود نداشته باشند، ارکان دین و اجتماع فرو مى ریزد، ولى خداوند مهربان با این دوستان ایثارگر خود، جلو خرابکارى دشمنان را مى گیرد.

به هر حال این آیه با توجه به شاءن نزولى که مشروحا گفته شد، یکى از بزرگترین فضایل على (علیه السلام ) است که در اکثر منابع اسلامى آمده ، و به قدرى چشمگیر است که معاویه ، به خاطر دشمنى خاصى که با على (علیه السلام ) داشت طبق روایتى چنان از این فضیلت ناراحت بود که ((سمره بن جندب )) را با چهارصد هزار درهم تطمیع کرد که بگوید این آیه درباره عبدالرحمن بن ملجم ، قاتل على (علیه السلام ) (طبق حدیث مجعولى ) نازل شده ، و آن منافق جنایت پیشه نیز چنین کرد، ولى همانطور که انتظار مى رفت حتى یک نفر این حدیث مجعول را نپذیرفت.

نظرات

نظری برای این خبر ثبت نشده است.
در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • نسل انقلاب مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • نسل انقلاب از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.
CAPTCHA Image
Refresh Image