امروز   چهارشنبه ۱۳۹۶/۱۰/۲۷ - ۰۰:۵۳
اوان جواني با حرکت خروشنده مردم مسلمان ايران و نهضت امام خميني (ره)، مصادف شد و وي از پيشگامان مبارزه و جزو فعالترين عناصر جوان انقلابي گرديد.

زندگي نامه حجت الاسلام استاد سيد حسن عاملي امام جمعه اردبیل

کد خبر :   12077 ۱۳۹۴/۱۰/۱۶ بازدید :   491

در پانزده خرداد سال 1341 در يکي از محلات قديمي اردبيل (محله محمديه) و در خانداني از خوشنام ترين سادات منطقه، از تبار سادات جبل عامل، که در زمان حکومت صفويه، جهت تصدي امر قضا از لبنان به ايران مهاجرت و منطقه اي بنام " کلخوران" واقع در حومه شهرستان اردبيل را که از کانون هاي اصلي تشيع و مجمع بزرگان عرفا، زادگاه و مدفن شيخ جبرائيل و مولد مؤسس خاندان صفوي بوده، براي سکونت برگزيدند، کودکي ديده به جهان گشود که وي را "سيد حسن" نام نهادند.

در کتاب "الهجرة العاملية في الدورة الصفوية " نوشته جعفر مهاجر، اول مهاجر اين سلسله مرقوم است، در اين چند قرن، مجتهدين عالي شأن از اين خاندان در منطقه ظهور کرده اند و برخي مانند سيد حسين مجتهد، رياست مطلقه منطقه را عهده دار بوده است. در قرون اخير نيز اعاظمي چون آيت الله ميرصالح مجتهد مبرور، آيت الله سيد محي الدين يونسي، آيت الله سيد حبيب الله موسوي اطهاري، العلم الحجة سيدمحمد تقي انواري، آيت الله سيد يونس يونسي و ... هر کدام در مقاطعي عهده دار هدايت عامه، تمشيت امور خلق و بعضاً مرجعيت مسلم تقليد آنها بوده اند مرحوم آيت الله العظمي مرعشي نجفي درباره اصالت نسب سادات کلخوران فرموده اند: ايشان اصحّ سادات آذربايجانند، حسباً و نسباً.

والد وي که اينک رخ در نقاب خاک کشيده است از کسبه جزء بازار اردبيل و مشتهر به ديانت و مورد احترام خاص و عام بود و والده اش که او نيز از تبار سادات جبل عامل است، در زهد و تهجّد زبانزد است.

 "سيد حسن" پس از پشت سر گذاردن دوران کودکي، به رسم خانواده هاي متدين که عموماً فرزندان خود را به مدرسه  "جعفري اسلامي"  گسيل مي نمودند وارد همان مدرسه شد و مقاطع تحصيلي پيش دبيرستاني را در مدارس جعفري اسلامي و سپس مقطع متوسطه را در هنرستان فني گذراند.

دوران نوجواني عمدتاً با حضور مداوم در محافل وعظ و تفسير و استفاضه از ارزنده ترين خطباي منطقه، که با حضور همزمان چندين عالم وارسته، از مقاطع طلائي درخشش روحانيت در اردبيل بود، سپري شد.

 

 

 

اوان جواني با حرکت خروشنده مردم مسلمان ايران و نهضت امام خميني (ره)، مصادف شد و وي از پيشگامان مبارزه و جزو فعالترين عناصر جوان انقلابي گرديد.

انديشه ديرين پيوستن به سلک روحانيت و دوام وظيفه اجدادي با پيروزي انقلاب اسلامي، بر رغبت ايشان براي عزيمت به حوزه علميه قم، افزود تا سرانجام در آغازين ماه سال تحصيلي 1360 و پس از اندک مدت تدريس در روستاهاي پيرامون اردبيل، وارد حوزه مقدسه قم شد. سال شصت را بايد پر رونق ترين سال حوزه مقدسه قم از حيث استقبال و اظهار علاقه جوانان به تحصيل علوم اهل بيت عليهم السلام، ناميد بطوريکه امکان جذب در نظام رسمي حوزه براي وي فراهم نيامد و با عنايت ويژه مرحوم آيت الله شيخ مصطفي نوراني اردبيلي، نماينده فقيد مردم استان اردبيل در مجلس خبرگان، در حجره اي در مدرسه مؤمنيه در کنار بيت مرحوم آيت الله العظمي بهاء الديني (ره)، اقامت گزيد، مجاورت معظم له فرصت مغتنمي گرديد براي حضور منظم در نمازهاي جماعت و بهره مندي از مواعظ و درس اخلاق آن مرحوم.

دهه شصت و هفتاد اوج هنرنمايي استاد مسلم، مرحوم مدرس افغاني در عرصه تدريس ادبيات در حوزه قم بود و صد البته فراگيري جدي مباني ادبيات عرب پيش نياز ورود عالمانه در ديگر مباحث و دروس حوزوي است، لذا حضور مشتاقانه "سيد حسن" در حلقه درسي ايشان همراه با تدريس مقاطع پايين تر براي طلاب جوانتر، توجهاً به سابقه تحصيل مقدمات تا سطح معالم، در مدرسه ميرزا علي اکبر (ره) اردبيل در کنار تحصيلات دبيرستاني، غنيمتي بود که به رغم مرارتهاي آن برهه، همواره به حلاوت ياد مي شود، اما اين ملازمت مساوي با کنار ماندن از نظام رسمي حوزوي بود که باعث شد مدتهاي مديدي با دشوارترين شرائط اقتصادي و انواع ناملايمات دست و پنجه نرم کند و از سر مناعت، وضعيت را از قريب و بعيد کتمان نمايد.

شرح لمعتين را در محضر آيات، مرحوم اشتهاردي و راستي کاشاني و اصول فقه را در حلقه تدريس استاد صالحي گذراند و در مقطع سطح از حضور حضرات آيات پاياني، اعتمادي و مدرسي بهره فراوان اندوخت. درس خارج فقه با استفاضه از محضر آيت الله مکارم شيرازي و خارج اصول از محضر آيت الله جعفر سبحاني، آغاز شد، مدتي نيز از خارج فقه مرحوم آيت الله فاضل لنکراني و بالاخره حدود هشت سال از اصول آيت الله وحيد خراساني و فقه آيت الله شيخ جواد تبريزي و همزمان تفسير آيت الله جوادي آملي حظّ وافر برد، حضور در محفل اخلاقي بزرگان نظير مرحوم اشتهاردي و مظاهري، به ويژه علمين حجتين ... احمدي ميانجي و پهلواني از دوران بسيار پربرکت تحصيلات وي در حوزه مقدسه قم مي باشد.

ضمن تحصيل در حوزه و در کنار آن، تحصيلات رسمي دانشگاهي را نيز پي گرفت و موفق به دريافت گواهينامه فوق ليسانس در رشته فقه و مباني حقوق اسلامي – با رتبه اول کشوري – از دانشگاه تهران، گرديد و سپس مقطع دکتري را با تدوين پايان نامه اي در زمينه "تأثير متقابل عقد و شرط" زير نظر اساتيد مبرز من جمله استاد دکتر ابوالقاسم گرجي، آيت الله سيد محمد موسوي بجنوردي و دکتر عليرضا فيض، به اتمام رساند.

ورود ايشان در سال 1360 به حوزه قم، همزمان بود با دوران دفاع مقدس، لذا حدود يکسال و به دفعات، توفيق حضور در جبهه هاي جنگ را داشته و دهها رزمنده سرافراز  از حلقه درس اخلاق وي عازم ميدانهاي نبرد گرديدند که امروزه نام و آوازه شان در دفتر دلاوران و شهيدان جنگ تحميلي زينت تاريخ سراسر افتخار اين مرز و بوم است.

از اوان طلبگي، با عنايت به نعمت بيان خدادادي و تسلط ذاتي به فن خطابه، در کنار تحصيل، به امر تبليغ اهتمام ورزيده و عمق مفاهيم و غناي مطالب، همراه مشي مبتني بر رواداري در معرکه جهت گيري هاي مختلف و متفاوت سياسي و نگاه برابر به جريانات سياسي داخل نظام، سلوک فروتنانه با پشتوانه اي متين از اعتبار اسلاف و اکابر سادات کلخوران- که پيشتر از آن ياد شد- پايگاه معنوي و نفوذ کلام کم نظيري براي وي فراهم ساخته است. نزديک سي سال، بلا انقطاع، بيانات ايشان در قديمي ترين مساجد اردبيل با استقبال شورانگيز و بلکه همواره با ازدحام طبقات مختلف مردم، به ويژه نسل جوان، مواجه است.

علاوه بر اردبيل، دامنه برنامه هاي سخنراني وي در تبريز و بسياري از شهرهاي استان اردبيل و آذربايجان شرقي و گاهي تا استان هاي دور دست چون چهارمحال بختياري گسترده است، گرچه پس از تصدي مسئوليت خطير امامت جمعه اردبيل، نظم گذشته را ندارد اما کما کان در فرصتهايي که دست مي دهد، برقرار است.

آثار صوتي و تصويري وي در بسياري از مناطق قفقاز، بخصوص در جمهوري آذربايجان، گرجستان و داغستان، به رغم برخي محدوديت ها، دست به دست مي گردد، بطوريکه قاطبه مرزنشينان مجاور استان اردبيل، ضمن تعقيب منظم خطبه هاي نمازجمعه، برخي آداب مذهبي، از جمله احياء ليالي قدر ماه مبارک رمضان را، با دريافت زنده از صدا و سيماي مرکز اردبيل، برگزار مي کنند و نمازهاي جمعه اردبيل در اغلب هفته ها پذيراي ميهمانان و علاقه منداني از جمهوري آذربايجان است.

موقعيت هموار براي درس و بحث و تدريس، منتهاي مطلوب براي هر اهل علم است، در سال 67 ايشان رسماً براي همکاري در مدارس شوراي مديريت، دعوت و بعد از چند سال در مدارس مرکز جهاني علوم اسلامي، در متون ادبي، منطق، فقه، اصول و اخلاق کلاسيک، مشغول تدريس گرديد و اخيراً عضويت هيأت علمي مرکز ياد شده و مديريت گروه اخلاق در همان مرکز را احراز نموده و با پيشنهاد مديريت گروه فقه نيز مواجه بود تدريس اخلاق عمومي و کلاسيک بطور منظم در مدارس مرکز جهاني علوم اسلامي و مدارس طلاب ايراني و نيز همکاري با مرکز تخصصي تبليغ ادامه داشته و ضمن عضويت در لجنه ادب عربي حوزه علميه قم، مشغول تأليف کتاب درسي ادبيات براي حوزه هاي علميه بود در هر حال اشتغال به تدريس در سطوح مختلف به مدت 14 سال از بهترين توفيقات ايشان در حوزه علميه قم بوده است.

امامت جمعه

 پس از ضايعه درگذشت مرحوم آيت الله مروج، نماينده حضرت امام(ره) و رهبر معظم انقلاب در استان و امام جمعه اردبيل، با سلوک منحصر به فرد و موقعيت ممتاز و منزلت ويژه آن مرحوم در ميان طبقات مختلف و در پي تصدي موقت اين مسئوليت توسط يکي از فضلاي حوزه قم، مردم استان از حضرات آيات موسوي اردبيلي و مشگيني، بخصوص به لحاظ خدمات فکري و تبليغي و انس طولاني آن بزرگواران با مؤمنين، انتظار داشتند کسي از سوي ايشان به منظور تصدي امر نمايندگي مقام معظم رهبري در استان، معرفي شود، علي هذا حجه الاسلام و المسلمين حاج سيد حسن عاملي از ناحيه مشاراليهما به محضر معظم له براي اين مهم پيشنهاد گرديد، لکن وي به دلايل عديده از قبول اين امر، اجتناب و شخصاً فضلاي ديگري را بدين امر معرفي نمود تعليل عمده وي، احراز تعين در قبول اين گونه مسئوليتها بود و تدريس، تحقيق و تبليغ را بر همه اموري که بنحوي قرين امور اجرائي است، ترجيح مي داد و در اين باب همواره به سفارش استاد خود، مرحوم آيت الله ميانجي تمسک مي نمود که "هر کس سراغ رياست- به مفهوم ورود در عرصه سراسر مشقت مديريت اجتماعي- برود، هوس است و اگر بالضروره، رياست- به مفهوم مرقوم- به سراغ وي آيد و از پذيرفتن آن استنکاف ورزد، نيز، هوس است".

پيرامون قضيه انتخاب خود به مسئوليت نمايندگي در استان و امامت جمعه اردبيل مي گويند: خدمت آقاي گلپايگاني، رئيس دفتر محترم رهبر عزيز انقلاب که به قم تشريف آورده بودند، عرض کردم: حضرتعالي از حضور مقام معظم رهبري بخواهيد اعتذار اينجانب را به جهت عدم احراز "تعين" در قبول اين مسئوليت، بپذيرند، آقاي گلپايگاني با تأکيد بر حصول "تعين" زمينه تشرف به حضور مقام منيع رهبري را فراهم نمودند تا به تکليف شخص ايشان، موضوع حتميت يابد.

 

در شرف يابي خدمت مقام معظم رهبري عرض کردم، مناسب است فردي از علماي کهنسال منطقه انتخاب شود، به ويژه اينکه اينجانب تاکنون از امور مديريتي و سياسي کنار بوده ام، اما ايشان ضمن قرائت اظهارات مکتوب حضرات آيات اردبيلي و مشگيني درباره حقير، همراه با مطايبه سن "اربعين" براي تصدي مهام امور اشاره فرمودند و اين مسئوليت بسيار سنگين را به عهده حقير گذاشتند.

بدين سان ايشان حوزه فعال درس خود در مقطع "سطح" را تعطيل و عش آل محمد و بوستان اهل علم، شهر مقدس قم را ترک و جهت اداي دين به خطه اردبيل عزيمت نمودند و اينک قريب هفت سال است در سنگر امامت جمعه و نمايندگي ولي فقيه در استان ايفاي وظيفه مي نمايد.

خبرگان

 از آنجائيکه مرحوم آيت الله مروج علاوه بر امامت جمعه نمايندگي مردم استان در مجلس خبرگان رهبري را نيز عهده دار بودند، لذا با فقدان آن مرحوم لازم بود در اولين انتخابات، جايگزين ايشان در مجلس خبرگان، برگزيده شود، بالطبع توجه مردم به حجت الاسلام و المسلمين سيد حسن عاملي معطوف بود، مع الوصف يکبار بعد از درگذشت آيت الله مروج از حضور در انتخابات سر باز زد، بار دوم بنا بر اصرار امناء و مؤمنين، اعلام آمادگي نمود، اما به جهت فقدان رقيب انتخاباتي و بنا به ضرورت رعايت احترام رأي مردم از نامزدي انصراف داد، اما بار سوم، حضور در عرصه انتخابات خبرگان اجتناب ناپذير بود.

لذا دوره چهارم انتخابات به منظور گزينش دو تن نماينده مردم استان در مجلس خبرگان، اين بار با نامزدي چهار تن از حوزه انتخابي استان اردبيل برگزار گرديد، علي رغم سنت جاري در انتخاب نمايندگان رهبري در مراکز استان ها که معمولاً شرط "اجتهاد" نيز لحاظ مي گردد، هنگام نامزدي براي انتخابات مجلس خبرگان، شوراي نگهبان وي را جهت امتحان کتبي و سپس اختبار شفاهي فرا خواند که مراتب صلاحيت وي، وفق معيارهاي شوراي نگهبان احراز و با کسب بالاترين تعداد رأي و نيز بالاترين شرکت کننده در تمام انتخابات تاريخ استان، يعني حدود پانصد هزار رأي از حدود ششصد هزار آراء مأخوذه، به نمايندگي مردم استان اردبيل در مجلس خبرگان رهبري، برگزيده شد.

خدمات

 به محض انتخاب به عنوان نماينده رهبري در استان و امامت جمعه اردبيل، با توجه به شناخت عميق از روحيات اقشار مختلف و مشکلات منطقه، بخصوص مشکلات عديده حوزه هاي علميه و سازمان روحانيت، اهتمام جدي خود را در حد وسع و ظرفيت منطقه، در رفع آنها مبذول داشت، اولين گام در تقويت پايه هاي حوزه هاي علميه استان را با آغاز مجموعه اي تحت عنوان "مدينه العلم" مشتمل بر سي و شش واحد مسکوني و کتابخانه اي عظيم برداشت، احداث مهمانسرائي بزرگ براي حوزه علميه که در طول سال بخصوص در نيمه اول سال، به لحاظ شرايط کم نظير جغرافيايي و ميزباني بزرگان علماء و اساتيد حوزه ها و با توجه به برکات جانبي ناشي از حضور ايشان، در عين حال موهبت عظيمي براي مردم عزيز منطقه و حوزه هاي استان و موجب ارتقاء فرهنگ عمومي مي باشد، از مساعي ايشان است.

- تاسيس حوزه علميه خواهران اردبيل

- تاسيس حوزه علميه خواهران شهرستان خلخال

- تاسيس حوزه علميه سفيران هدايت

- تأسيس موسسه امدادي ميثاق که از از استثنائي ترين مؤسسات امداد رساني در منطقه بوده و آثار بسيار فراواني را با وثوق و اقبال ويژه مردم شاهد است و عمدتاً در امر گاز رساني و آبرساني به خانواده هاي محروم، تهيه لوازم گاز سوز استاندارد، تامين جهيزيه، تهيه منازل استيجاري براي خانواده هاي فاقد مسکن، فعال بوده و غالبا بستگان اموات، بجاي اطعام و احسانات مشابه براي اقدامات پيش گفته، تشويق مي شوند.

تجديد بناي قديمي ترين مدرسه علميه "صالحيه" با نماي سنتي و اسلوب جديد داخلي، پشتيباني مالي و معنوي حوزه هاي علميه با جذب اساتيد زبده و تمهيد و تجهيز مدارس وتامين بخش اعظمي از نيازهاي مالي طلاب و تکريم خاص علماي مستمند در حد مقدورات و قيام به برخي از اقدامات ديگري که زمينه تحصيل تا پايه دهم را به سهولت براي طلاب علوم ديني در مرکز استان فراهم مي سازد است و اميد مي رود، روند جاري، حوزه هاي علميه اردبيل را به جايگاه شايسته خود نظير آنچه در گذشته بوده، برساند.

به علاوه راه اندازي جريان مستمر و مؤثر فرهنگي و تربيتي، به ويژه در حوزه هاي رفتار فردي و اجتماعي که لزوماً در ذيل تيترها و عناوين مشخص نمي گنجد، من جمله حفظ و تحکيم روابط با پيشکسوتان مبارزه و مجاهدان دوران دفاع مقدس، تکريم بزرگان، تعظيم ارباب صناعت، معرفت، فرهنگ و هنر، بذل توجه جدي به جوانان و مشکلات عديده دامن گير آنان، دست کم با اطلاق و اظهار محبت و توجه به ضرورت پرهيز از روند ناصحيح آمارسازي و ارقام پردازي در عرصه اخلاق عمومي و فزهنگ اجتماعي و علائق ديني و تنظيم روابط با اقشار مختلف، موافق انتظارات و توقعاتي که به روال گذشته و به طور سنتي، از روحانيت مي رود با پافشاري به ساده زيستي و حفظ زي طلبگي، اهتمام به غناي خطبه ها و خطابه ها و تلاش در تربيت نسل مهذب و استفاده از ظرفيت هاي شوراي فرهنگ عمومي که رياست آن را در هر استان، نماينده ولي فقيه عهده دار است، به نحوي که شوراي فرهنگ عمومي استان اردبيل در سال 87 در زمره مراتب نخستين کشوري، ارزيابي و در نشست ائمه جمعه سراسر کشور مورد تشويق قرار گرفت.

اصرار در انتقال کاستي ها و کژي ها و انتظارات بي پايان و توقعات بيکران و صد البته بحق جامعه، اعم از عامه مردم و مديران از روحانيت، خصوصاً از نماينده رهبري در مراکز استان ها، پافشاري بر طرح بي واسطه و مستقيم مشکلات اجتماعي، قضائي، سياسي، معيشتي و حتي فردي و خانوادگي در کنار اشکالات ساختاري در بسياري از ارکان مديريت کشوري، به مفهوم گسترده آن، بعضاً به تصور اختيارت و امکانات نامحدود نمايندگان رهبري، کمترين واکنش ممکن، استماع دقيق،اظهار همدلي، همدردي و دلجويي است و اين به تنهايي براي اشغال همه اوقات و فرسودن همه توانايي ها کافي است و مالاً زمينه پرداختن به مقوله تحقيق و تتبع را که از اصلي ترين وظايف روحانيت است،از ميان مي برد، مع الوصف ايشان از تلاش در عرصه پژوهش باز نمانده و در کنار تدريس، کتب و مقالات متعددي را به ساحت دانش و انديشه ورزي، تقديم نموده که از جمله مي توان به کتاب "سّر اوزان در حديث و قرآن" اشاره نمود که بنا به در خواست حوزه علميه قم،به عنوان کتاب درسي تهيه گرديده است و نوشتاري مبسوط در باب "تأثير متقابل عقد و شرط" و تحقيقي بديع در باب "اجزاء" و دهها جزوات، حاوي مباحث اخلاقي که بارها توسط نهادهاي مردمي در اردبيل و بسياري از استان ها و گاهي در گستره کشوري، چاپ و توزيع گرديده است.

نظرات

نظری برای این خبر ثبت نشده است.
در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • نسل انقلاب مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • نسل انقلاب از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.
CAPTCHA Image
Refresh Image